Saturday, September 27, 2014

Professor E O E Pereira Memorial Lecture - 2014 :: Delivered by S B Weerakoon, Professor in Civil Engineering, Faculty of Engineering University of Peradeniya

Climate Change Impacts on Water Resources - Professor E O E Pereira Memorial Lecture (2014)
Speaker: S B Weerakoon Professor in Civil Engineering, Faculty of Engineering University of Peradeniya

Saturday, July 26, 2014

Conclusion - Peradeniya eFac canteen story written by late Professor E.F. Bartholomeusz

Today we conclude "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report
Part 3. The first Canteen Committee (C.C.)
Part 4: The Inner Circle
Part 5: Financial practices
Part 6: A leap forward - extension in services 

Part 7: Conclusion

Taking what at first seemed to be no more than a wild idea of young minds from null state to fruition was, to those who shared this mission, an altogether new and exhilarating experience with dimensions that far outstripped profit. It brought home to many of us the surprising invulnerability and 'power over events' bestowed on a brotherhood bonded by mutual trust, confident of its own resourcefulness and above all driven by a common vision.

To my deep regret my search for the records of these events has proved fruitless leaving me no option but to draw these recollections from a memory misted by age and time.

If only I could name each member of this selfless band of visionaries who were my companions in this adventure, I would do so now, for it is owed to them that they be neither forgotten nor unsung. It is in their name that I address the present bearers of the torch that these precursors first set alight:

"Greetings from the past. Go well!"


I would like to thank Mr. Somapala Hewavitharana, who currently lives in Perth, Australia for sending this historical account written by late Professor E.F. Bartholomeusz to eFacMemories blog.


Thursday, July 24, 2014

Canteen Story Part 6 : A leap forward - extension in services

Part 6 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report
Part 3. The first Canteen Committee (C.C.)
Part 4: The Inner Circle
Part 5: Financial practices

Part 6. A leap forward - extension in services 

Initial plans were based on the prudent 'last case premise' that revenues were derived from tea profits alone. In practice early escalations in patronage and progressive streamlining of services and the consequential increases in revenue from tea and from sales of cigarettes and food (excluded in planning), combined to generate profits that were significantly in excess of the conservative early estimates. This outcome encouragedthe C.C. with its newfound dynamism to seek new fields for conquest.

To begin with, immediate steps were taken towards the repayment of the university loan. This was achieved in half the stipulated time! On deeper review it was decided at this point that:

a. canteen tariffs be held fixed and standards maintained despite the alarming rises in the costs of food and general supplies outside;

b. the canteen's daily menu be extended to include popular food items like hoppers and stringhoppers with customary accompaniments, as well as favored other savories - this was to make the canteen a popular breakfast center for the non-resident working staff of the faculty;

c. the canteen become a provider of quality stationary and instruments at the lowest feasible cost, to students of the Faculty who hitherto had, of necessity, to purchase these items from middle-suppliers in the private sector, at substantial expense.

To the latter end, two members of the C.C. were delegated to conduct supply negotiations with relevant authorities in the Government Paper corporation in Colombo, which was at that time the sole conduit of drawing paper to the private sector. Despite an initial display of reluctance on their part, insistent appeals and elucidations backed by explanations overcame objections and our request was finally conceded with a generous quota allocation authorized from this source direct to the C.C., enabling the latter to provide drawing paper to students of the Faculty at less than half the prevailing price.

Drawing instruments were a more complex issue. The only sources of drawing instruments up to this time were a few suppliers in the private sector who dealt exclusively with costly instruments of British manufacture. As a first step towards an alleviation of this expense, the chairman of the C.C. addressed diplomatic representatives of countries of recognized repute in the manufacture of scientific instruments soliciting their interest and seeking suggestions as to delivery and cost. The responses to this communication were prompt and encouraging. The particular response from the commercial attache of the Czech embassy was deemed, by consensus in the committee, to be the most promising and favourable. Accordingly, samples of Czech design were requested and duly provided. These were judged to be comparable in both quality and design to those already in vogue and were available at costs substantially below those prevailing. The deal was forthwith sealed at the Czech embassy in Colombo by representatives of the C.C. and orders duly placed and ratified on that occasion.

The arrival of these instruments at the canteen stores was received with jubilation among our students, and procedures were soon in place for their sale in the canteen (at one set per student) at a price which, despite a modest margin of profit, fell far below those of earlier years.

These initiatives of the C.C. were crowned with success and brought in revenues that vastly out-stripped our early timid expectations. At this stage the C.C. itself may be said to have progressed from its faltering first steps to a position of confidence and maturity, and the time for setting acceptable criteria for the disbursement of profits had arrived. After due deliberation, it was unanimously agreed that the following targets be set, subject to review in very special circumstances:

a. 30% of profits be banked in a canteen contingency fund;

b. 20% be diverted as bonus in savings accounts in the name of members of the canteen staff in recognition of their contribution to this outcome, and that

c. 50% be reserved for salaries, dues, current running expenses, and for the retention of canteen prices in an environment of sharply rising costs.

At around this time the C.C. could no longer, in common fairness, afford to ignore the substantial additional load that devolved on the treasurer from these added undertakings. He (Mr Manniyangama) continued, uncomplaining, to discharge his duties in the C.C. with his customary meticulousness and excellence, paying dearly for it in lost evenings and curtailed week-ends. The recognition of these services took the form of a monthly allowance allocated from canteen funds to the office of treasurer. This arrangement was authorized by the Vice Chancellor, who demanded to be assured that these duties were not discharged in 'official time' which, indeed, by their very nature, they were not.

In further pursuance of its mission, canteen food supplies were extended in both volume and variety and catering services were provided for faculty occasions at all levels. When funds exceeded pre-judged limits, the spill-over was often used for student awards for each year, based exclusively on academic merit.

As a further measure of service, a cheque/money order/postal order cashing facility was provided by the treasurer to all members of the faculty out of weekly canteen takings which were, by then, large enough to accommodate a scheme of this kind. Needless to say, this initiative was received with high enthusiasm by the whole community. It can be claimed that at this stage the C.C. objectives of 'quality service at low cost' were by and large met.

To be concluded with next chapter:

Wednesday, July 23, 2014

Canteen Story - Financial practices

Part 5 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report
Part 3. The first Canteen Committee (C.C.)
Part 4: The Inner Circle

Part 5. Financial practices

As a matter of routine, daily sales records of tea and cigarettes and of food items provided by selected private suppliers were maintained by Mr Manniyangama and were used to confirm cash returns at the close of each day. At each weekend these daily accounts and cash collections were submitted to the Chairman for checking and acceptance. In all my years as chairman, I can recall but one instance where a discrepancy of a minor kind surfaced in the course of this exercise, whereat the deficiency was promptly made good by personal contribution. On confirmation of these weekly accounts, the cash collected was approved for depositing in a 'Canteen Account' in the Bank of Ceylon across the river.

On the last day of each month, all suppliers of canteen foods were given detailed records of their supplies in that month complemented by cash in full settlement of dues and a brief accompanying note of thanks. A few days later a meeting of the full committee was called, at which a comprehensive balance sheet setting out the current financial state of the canteen was tabled and questions of policy and practice arising from it were discussed and ratified for implementation.

These financial initiatives sewed to provide the C.C. with a capability of surprising sensitivity and flexibility, and furthermore, endowed it with a growing confidence in the use of its regulatory powers.


Monday, July 21, 2014

Canteen Story - Part 4: The Inner Circle

Part 4 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report
Part 3: The first Canteen Committee (C.C.)

Part 4. The Inner Circle

While matters of broad policy were reserved for the full C.C.,  the day to day affairs of the committee were controlled by an inner executive of three, comprising the chairman (Professor E.F. Bartholomeusz), the secretary (Mr H. Somapala), and the treasurer (Mr P. Manniyangama) . In enterprises like this the contributions of the treasurer and secretary are pivotal to success. The first committee was singularly fortunate in its choices of the late Mr P. Manniyangama as its treasurer, and Mr H. Somapala as its secretary who were both to continue in these roles well into the future.

Mr Manniyangama, with his wide-ranging background in book keeping and accountancy brought a valuable and sorely needed expertise into financial management within the committee. He discharged these duties with despatch, meticulousness, and unflagging zeal, setting standards of performance that were truly noteworthy. He will, no doubt, reappear as my story unfolds.

Mr Somapala, positioned as he was at the very heart of the committee, was its central executive officer and the custodian of its memory. He too served the committee with distinction freely bestowing on it the benefits of his considerable electro-mechanical skills - his ingenious mains-powered push-button substitute for the 'lamp and paper' cigarette lighter of pre-C.C. times was just one example of this.

Individually it may be said of them, each excelled in his own special way; working together in harmony as they did, they were simply unbeatable.

The chairman's role in this executive was by and large a supervisory one, invested with the delegated adjudicatory authority of the C.C..

In special situations assistance whether in work or in views, solicited from the parent committee was readily forthcoming. In such instances the services Dr Milton Amaratunga, Mr W. Dahanayake, and in particular Dr S. Naguleswaran merit special mention.

Continued: Part 5: Financial practices

Sunday, July 20, 2014

Peradeniya eFac Canteen Story Continued-

Part 3 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access previously published instalments.

Part 1: Birth of an idea
Part 2: Opening moves - research and report

Part 3. The first Canteen Committee (C.C.) - its composition and preliminary activities


The first C.C. was now formally constituted and was composed of two representatives each from the teaching staff, the laboratory staff, and the administration; one representative each from the skills division and the administrative division of the workshop and finally, student representatives comprising the three initiators of this project with a floating complement of one representative from each course-year-batch in the student body.

Preliminary activities:

In the first few meetings of the C.C. deliberations were conducted and formal decisions taken, on the following subjects:

a. objectives,

b. the duties and conditions of service of the canteen staff,

c. a duty roster for C.C. members that did not seriously interfere with their academic or official duties at the faculty,

d. structural changes within the canteen to ensure smooth flow at the service counter,

e. the purchase of stores and equipment.

Decisions on each of these subjects were taken in this sequence. Managerial and assistant canteen staff were forthwith recruited by advertisement and interview, and all appointees duly apprised of the codes of personal conduct and service expected of them. The choice of Mr Jayatileke as canteen manager turned out to be a happy one. He was young and dedicated and was soon to become a trusted associate of the committee. is leadership within the canteen was executed with courtesy and a serene authority that belied his years.

Meanwhile a sum of Rs 3,000 was drawn from University funds under the agreement, and was spent on the acquisition of the necessary cutlery and crockery (with provision for breakages of the latter), and on initial stocks of sugar, tea, cigarettes, and the like.

When all this was accomplished, and the necessary structural changes were effected, a canteen service steered by a representative committee, henceforth to be known as the Canteen committee (C. C. ) of the Faculty, was firmly in place.

To be continued- Part 4: The Inner Circle

Wednesday, July 16, 2014

Canteen Story - Part 2 : Opening moves - research and report

Part 2 of "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz is published today. Use the link below to access Part 1.

Part 2. Opening moves - research and report

As a first step volunteers from this body were posted with permission at the service counter of the canteen for successive short periods of time to maintain a running time-demand tally through each day, over a span of one working week. From this data, reliable estimates of demand over prescribed intervals of each day of the week were readily extracted.

Detailed tea production studies were next undertaken by actual experimentation under normal canteen conditions within the canteen itself; key objectives in the exercise being quality control and production costing. These studies revealed some facts in direct conflict with the prevailing wisdom in 'experienced' canteen- management circles in the University! 

The data gleaned from these separate exercises were demonstrably reliable and served to form the basis of a feasibility report whose preparation was entrusted to the three student initiators in our small group, and which was awaited by the rest with anticipation and growing excitement.

The report turned out to be a carefully crafted, optimistic, and wholly persuasive document which established beyond doubt that the canteen services as envisaged, and all its running costs, and its entire wage commitment, were sustainable by profits from tea alone, provisional on a grant of short-term borrowing rights with a cap of Rs 5000.00, for initial investments in service equipment such as cutlery, crockery, and the like.

This document was forwarded unchanged, to the Vice-Chancellor through the Dean Engineering, for their joint approval of both the project and the requested drawing rights. The Vice-Chancellor, Mr M. J. Perera, supported the idea but insisted that full repayment of loans within six months be indemnified by acceptable guarantees.

In this dilemma, the chairman of the nascent committee offered him his personal guarantee as a token of his own faith in the project. This was accepted, and the project was truly launched.

Continued: Part 3: The first Canteen Committee (C.C.) - its composition and preliminary activities

Tuesday, July 15, 2014

The Canteen Story - By E.F. Bartholomeusz - BIRTH OF AN IDEA

From today we serialise "The Canteen Story" written by late Professor E.F. Bartholomeusz


The three young men who walked into my room one uneventful evening in the late 1960's evidently had matters of importance on their minds. To my initial amazement they appeared to have come to voice their dissatisfaction with the prevailing canteen services, which were provided on private contract at the time.

Those were hard times and the fare in the canteen was understandably restricted to tea and cigarettes - its mainstay - with a few peripheral offerings of foods. The service itself had deteriorated with time and become desultory and unreliable, much to the general distress. It was evident from the preliminary remarks of the evening that the limits of tolerance had been reached, and that change was on demand. Such sentiments were widespread and by no means new but had, in the prevailing apathy, long been abandoned by the members of the faculty as a topic for serious discussion. I listened to them with puzzlement and some relief tempered however, by a troubling expectation that there was more to come. Indeed, there was!

"Well, what do you propose?" It I queried in my bewilderment, and received the astonishing reply that the E-Fac student union take over the management and direction of the canteen!

"Where, then, do I come in?" I asked in alarm. 

"We seek your support and request that you present our proposal to the Dean for his approval", they replied.

"Have any of you run a canteen or any other business for a matter of that?" I asked.

"No", they answered. "Well, neither have I. Now what makes you think that we can pull off a venture like this from our present position of total ignorance?" I ventured.

There was silence at this implied rebuke and an evident disappointment that soon kindled in me a sense of regret at being unwittingly dismissive of a proposition that might, after all, prove to be a worthwhile undertaking, if rightly approached and handled with discretion.

"Let us meet in a week", I told them finally, "this needs thinking in more depth taking into account matters like objectives, management, representation, and finance."

With that we parted.

We met a week later with our separate positions on these questions, and after lengthy discussion were able to agree that:

1. Service to the E-Fac community at all levels be the central objective of this enterprise.

2. Management be fully representative. 

3. Finance be subject to regulation by a managing authority bound by strict accountability.

4. Profit be subordinated to service.

5. Conditions of service of canteen staff be those of the permanent public service in respect of leave (both casual and medical) and tenure.

And finally, as a measure of financial prudence, that:

6. Preliminary assessments of the project's viability be based on the premise that income was derived from profits from tea alone.

A scheme structured broadly to these specifications was now formulated for the Dean's approval and I was delegated to conduct this delicate negotiation.

The Dean, Professor E.O. E. Pereira, as those who knew him well might expect, was attracted to the idea but insisted on a guarantee that the academic commitments of the students involved be in no way jeopardized by this enterprise. Such a guarantee was up to the students themselves and clearly demanded their release from the more pedestrian day to day management duties. These assurances were given in terms acceptable to the Dean and finally won us his approval. The road to implementation was now open.

News of these happenings filtered through the faculty and won us valued adherents from other sectors who joined us in setting up an ad-hoc planning committee dedicated to the task of devising strategies to guide this initiative from these hesitant beginnings to implementation.

Read Part 2: Opening moves - research and report

Monday, July 14, 2014

Faculty Canteen

Dear readers of eFacMemories Blog,

I am sure all of you have fond memories of the faculty canteen that served us in many ways during our four year stay at Peradeniya.

While all most all other canteens such as WUS, Gemba etc, functioned within the University during our time, were privately run on tender basis, the faculty canteen was run by a committee comprising of staff and students of the faculty.

I think this is still the case.

Recently I received a neatly type-written account of how this canteen venture was initiated and launched in the late 60s.

This "Canteen Story" has been written by late Professor E.F. Bartholomeusz, who has been the founding Chairman of the Canteen Committee.

Professor E.F. Bartholomeusz's "Canteen Story" was sent to us by Mr Somapala Hewavitharana, who currently lives in Perth, Australia.

Mr Hewavitharana has worked as a Research Technician in the Department of Electrical and Electronic Engineering in the Faculty of Engineering from 1950 for 30 years until his retirement. He has been the Secretary and the Store Keeper for the Canteen Committee since its inception.

The Electrically operated cigarette lighter, that has replaced the old method of using paper to light and littered the whole area, has been one of his inventions.

The Canteen Story by E.F. Bartholomeusz will be publish in this blog over the next few days. 

-Moderator, eFacMemories


Tuesday, May 20, 2014

A sinhala song produced by a group of E/11 students

This blog documents memories of Peradeniya Engineering Faculty graduates.

Memories are not always sweet. At least some of us have bitter and sour memories of our days at Peradeniya.

The following U-Tube song and video clip produced by a group of undergraduates (E/11) from the faculty might remind us of those bitter and sour memories.


Your contribution to this blog are welcome.

Please write to:

Thursday, May 15, 2014

The first female Engineer in Sri Lanka - Premila Sivaprakashapille Sivasegaram

The following article appeared in Silumina (Sunday Magazine Paper published by Lake House, Colombo) on 23 March 2014.

ගැහැනුන්ට මොන ඉංජිනේරුකම් ද කී කාලයේ බිහිවූ මෙරට පළමු ඉංජිනේරුවරිය
ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පි‍ල්ලෙයි සිවශේකරම්

අතිපූජ්‍ය වල්පොල රාහුල හිමිපාණෝ මීට වසර කීපයකට පෙර ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් ඉදිකිරීම පිළිබඳව සූදානම් වෙමින් සිටියහ. ඉදිකිරීම් සිදුකරන භූමියෙහි පස පිළිබඳව පරීක්ෂා කර, ගොඩනැඟිල්ල සඳහා භාවිතා කළ යුතු තාක්ෂණය පිළිබඳ උපදෙස් දීමට නියමිතව තිබුණේ ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ තරුණ ඉංජිනේරුවරියකටය.

“නායක හාමුදුරුවනේ මෙතන ලී ෆයිල් බස්සන්නෙ නැතිව තට්ටු ඉදිකිරීමක් කරන්න හොඳ නැහැ. ඒක ගොඩනැඟිල්ලේ පැවැත්මට බලපානවා.” තමන්ට ලැබී තිබූ පස් සාම්පල විස්තර බලමින් ඇය පැවසුවාය.

“එච්චර ලොකු වියදමක් දරන්න අමාරුයි. ඒත් මේ ගොඩනැඟිල්ල ඉදිකරගන්නත් එපායැ” හිමිපාණන් පැවසූහ. මෙතැන ගරු වල්පොල රාහුල හිමියන්ගේ ඥාතියකු වූ සිද්ධාලේප අධිපති වික්ටර් හෙට්ටිගොඩ මහතා ද විය.

“හැබැයි හාමුදුරුවනේ එක ක්‍රමයක් තියනව ෆයිල් බස්සන් නැතිව කරන්න. හැබැයි ඒක ලංකාවෙ අත්හදා බලල නම් නැහැ” තරුණ ඉංජිනේරුවරිය පැවසුවාය.

“ඔව් කියන්නකො බලන්න මොකක්ද කියල?” වික්ටර් හෙට්ටිගොඩ මහතා කථාවට එක්වෙමින් පැවසීය.

“අපිට පුළුවන් මුළු ගොඩනැඟිල්ලෙම අත්තිවාරම එකට බැඳල ඉදිකරන්නෙ නැතිව එක කාමරයකට එක අත්තිවාරම බැගින් මුළු අත්තිවාරම කොටස කොටස ඉදිකරන්න. එතකොට එක තැනක පුංචි ගිලා බැසීමක් වුණත් ඒක මුළු ගොඩනැඟිල්ලටම බලපාන්නෙ නැහැ. වැඩි කරදරයක් නැතිව ප්‍රතිසංස්කරණය කරගන්නත් පුළුවන්.” ඇය තමන්ගේ අලුත් තාක්ෂණය ඉදිරිපත් කළාය.

ගරු වල්පොල රාහුල හිමියෝ තරුණ ඉංජිනේරුවරියගේ අලුත් තාක්ෂණය භාවිතා කිරීමට එකඟ වූහ. එම මඩ සහිත ‍ෙපාළොවෙහි ෆයිල් ගසා ඉදිකිරීම් කටයුතු කළා නම් අත්තිවාරම සඳහා විශාල මුදලක් වැය වෙයි. නමුත් තරුණ ඉංජිනේරුවරියගේ නව තාක්ෂණය ක්‍රියාත්මක කිරීමන් විශාල මුදලක් ඉතිරිකර ගැනීමට හැකි විය.

නමුත් ඇය කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයට ඇතුළු වෙද්දී සමහරුන් ප්‍රශ්න කළේ ගෑනුන්ට මොන ඉංජිනේරුකම්ද කියාය.

ඇය විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ එක්දහස් නවසිය හැටේ කාලයේ තරුණියන්ට හිමිව තිබුණේ වෛද්‍ය, ගුරු, හෙද වැනි සීමිත රැකියා ක්ෂේත්‍ර කීපයක් පමණි.

නමුත් ඇය ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ඉතිහාසයේ අලුත්ම පරිවර්තනීය පිටුවක් පෙරළමින් ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය වූවාය. ඇය ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පි‍ල්ලෙයි සිවශේකරම්ය.

“මගෙ තාත්ත මුලින්ම කොළඹ වරායෙ ඉංජිනේරුවරයකු විදියට රැකියාව කළා. දෙවන ලෝක යුද්ධය පටන් ගත්තම තාත්තයි අපේ පවුලේ අයයි යාපනයට ගිහිල්ලා තියෙනවා” ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය වන ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි පවසන්නේ ඇය ඉපදීමටත් පෙර ඇයගේ පවුලේ තොරතුරුය.

ටී.සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි, තම බිරිය ලීලාවතී සහ බුමන් සහ ප්‍රභාත් යන පුතුන් දෙදෙනාත් සමඟ තම බිරියගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ දිස්ත්‍රික් විනිශ්චයකාර සී.කුමාරස්වාමි මහතාගේ නිවසෙහි පදිංචියට ගියේය. නිවස පිහිටා තිබුණේ යාපනය කොටුව ඇතුළේය. ප්‍රෙමිලා උපන්නේ එහිදීය. උපන් දිනය එක්දහස් නවසිය හතළිස් දෙකේ අප්‍රියෙල් විසිදෙවැනිදාය.

කොළඹ සරසවියේ ඉංජිනේරු පීඨය ආරම්භ වන්නේ එක්දහස් නවසිය පනහ වසරේදීය. කොළඹ සරසවියේ ඉංජිනේරු පීඨයේ කථිකාචාර්යවරයකු වශයෙන් පත්වීමක් ලබන ටී.සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි, තම බිරිය සහ දරු තිදෙනා සමඟ නැවත කොළඹ පදිංචියට එයි.

“පළමු වසරෙ ඉඳල එච්.එස්.සී. වෙනකම් මම ‍ඉගෙන ගත්තෙ කොළඹ කාන්තා විද්‍යාලයෙ” පාසල් අවදියේ ප්‍රෙමිලා දීප්තිමත් ශිෂ්‍යාවක වූවාය.

“ක්‍රීඩාවලට මගෙ කැමැත්තක් වැඩියෙ තිබුණෙ නැහැ. නමුත් සංගීත‍ය සහ නැටුම් ඉගෙනීමට පටන් ගත්තෙ වයස අවුරුදු තුනේ ඉඳලයි” ඇය පවසන ලෙස ඇයට වියෝලය හොඳින් වාදනය කළ හැකි විය.

“මිසිස් ඥානප්‍රකාශම්ගෙන් තමයි මම භරත නාට්‍ය සහ මනිපුරි නැටුම් ඉගෙනගත්තෙ. එතැන ශේෂා පලිහක්කාරත් කාලයක් ඉගැන්නුවා. මිසිස් ඥානප්‍රකාශම් ටික කාලයකට ඉන්දියාවට ගියා. ඒ වෙනුවට ගෝවින්ද රාජ පිල්ලෙයි කියල ගුරුවරයෙක් ආවා. එයා බීමට ඇබ්බැහිවෙලා හරියට පන්ති කළේ නැහැ. ඒක නිසා භරත නාට්‍ය ‍ඉගෙනීම නතර වුණා. ඒත් විශ්වවිද්‍යාලයට යනකම් මම මනිපුරි නැටුම් පුහුණු වුණා.” ශ්‍රී ලංකා‍ෙව් ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය මේ පවසන්නේ සංගීතය සහ නර්තනය ඇයගේ ජීවිතයට එකතු වූ අන්දම පිළිබඳවය.

ඉගෙනගන්නා සමයේ ඇය විදුහලේ වර්ෂාවසාන විවිධ ප්‍රසංගයේ කිසියම් නර්තනයක් ඉදිරිපත් කළාය. වරක් පාසලේ පැවැති සමූහ නර්තනයකදී ඇය රඟපෑවේ ක්‍රිෂ්ණ චරිතයය. ඉංජිනේරු උපාධිය ලබා ටික කාලයක් පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ කථිකාචාර්යවරියක වශයෙන් රැකියාව කරන විට ද විශ්වවිද්‍යාලීය උත්සවවලදී ද ඇය භාරතීය නර්තන ඉදිරිපත් කළාය.

“එක්දහස් නමසිය පනස් නමයෙදි තමයි අපි එච්.එස්.සී. එග්සෑම් එක කළේ. ඒ අවුරුද්දෙ ලේඩීස් කොලේජ් එකෙන් විශ්වවිද්‍යාලයට යන්න සුදුසුකම් තිබුණෙ දෙන්නටයි. එයින් එක‍්කෙනෙක් මම. අනිත් කෙනා ලෙලානි සුමනදාස. එයා ආකිටෙක්චර් කළා” ප්‍රෙමිලා සරසවි දොරටුව අසලට සමීප වූයේ එසේය.

එක්දහස් නමසිය හැටේ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයට ඇය ඉදිරිපත් වන විට බොහෝ දෙනා එයට අකැමැති වූහ. ඇයගේ දෙමවුපියන් පවා ඇයට පැවසුවේ වෙනත් යමක් තෝරාගන්නා ලෙසය.

“ඉංජිනියරින් කරද්දි යකඩ වැඩ, වඩු වැඩ, වාත්තු වැඩ, වෑල්ඩිං වැඩ කරන්න තියෙනවා. ගෑනු ළමයෙක් ඒවා කරන්නෙ‍ කොහොමද කියල සමහරු මගෙන් ඇහැව්වා” තමන් අධෛර්යයට පත්කිරීමේ අදහසින් සමහරුන් කියන දේවල් ප්‍රෙමිලා තඹ සතයකට මායිම් කළේ නැත.

ඇය පවසන ලෙස විශ්වවිද්‍යාල පරිපාලනය ද කාන්තාවන් ඉංජිනේරු පීඨයට ඇතුළු වෙනවාට එතරම් මනාපයක් නොදැක්වීය. ප්‍රෙමිලාට පෙර ද තරුණියන් දෙදෙනෙක් ඉංජිනේරු පීඨයට ඇයැදුම් කළත් ඔවුන් දෙදෙනාම අඩු ලකුණු ප්‍රමාණයක් ලබා තිබූ නිසා පාලනාධිකාරිය පහසුවෙන්ම ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කර දැමීය.

“විශ්වවිද්‍යාලයේ කට්ටිය කිව්වෙ තරුණියන් ඉංජිනියරින් කරල රස්සාවලට ගිහිල්ල කසාද බැඳල ළමයි ලැබුණායින් පස්සෙ රස්සාව අත්හැරලා යයි කියලා. ඒකෙන් පිරිමින්ට තියෙන රස්සා මඟහැරිලා යනවය කියල” ප්‍රෙමිලා පවසන්නේ කාන්තාවන් ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයට එකතුවීම ගැන විරුද්ධ වීමට පිරිමි පාර්ශ්වය දැක්වූ අදහස් පිළිබඳය. “ඒත් ඉංජිනියරින් කරලා කසාද බැඳල ළමයි ලැබුණු කාන්තා ඉංජිනේරුවරියන් සියයට අනූ අටක්ම දිගටම රස්සාවල ඉන්නවා.” ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය පවසන්නේ එසේය.

එකල කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨය පවත්වාගෙන ගියේ ටකරම් තහඩු සෙවිලි කළ ගොඩනැඟිලි කීපයකය. එනිසා එකල ඉංජිනේරු පීඨය හැඳින්වූයේ “ටකරන් පැකැල්ටිය” යනුවෙනි.

විවිධ බාධක මධ්‍යයේ ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි 1960 වසරේදී ටකරන් පැකැල්ටියට ඇතුළු වූවාය.

“ඒ කාලේ රැග් කිරිල්ල මේ වගේ තදට තිබුණෙ නැහැ. බොහෝම අහිංසක විහිළු තමයි තිබුණෙ. මට නම් රැග් කළේ නැහැ. හැබැයි ඉතින් හූටින්නම් කාටත් තිබුණා.” ප්‍රෙමිලා පවසන්නේ එකල ඉංජිනේරු පීඨයේ පැවැති නවක වදයේ ස්වභාවය පිළිබඳවය.

ඇය පවසන ලෙස එකල විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු, වැනි සියලුම සිසුන් පළමු වසරේ ඉගෙනුම ලබන්නේ එකම විෂයන්ය.

“එච්.එස්.සී. එකට කරපු විෂයන්ම තමයි ආයෙත් ඉගැන්නුවෙ. ඒක නිසා ඒ පළමු අවුරුද්ද බොහෝම සැහැල්ලුවට ගෙවිලා යනවා” පළමු වසර එසේ ගිය පසු ඉංජිනේරු, වෛද්‍ය වශයෙන් එක් එක් පීඨවල හැදෑරීම්වලට ඇතුළුවන්නේ දෙවන වසරේ සිටය.

“විශ්වවිද්‍යාලයට යද්දි මම ඇන‍්දෙ සාරිය. ඒක තාත්තගෙ නීතිය වුණා. ඒ විතරක් නොවෙයි කොණ්ඩෙත් බැඳගෙන යන්නයි තාත්තා කියල තිබුණෙ” ඉංජිනේරු පීඨයට ගියාය කියා, ඇයට හින්දු සිරිත් විරිත්වලින් ඈත්වීමට ‍නොහැකි විය.

ඉංජිනේරු ශිෂ්‍යයින් එකල ලෝහ වැඩ, වෑල්ඩිං වැඩ, වඩු වැඩ, වාත්තු වැඩ ප්‍රායෝගිකව දෙවන වසරේ සිදුකළ යුතුය. තරුණියකයි කියා ප්‍රෙමිලාට ඒවායෙන් ඈත්ව සිටීමට නොහැකි විය. ඇය ද අනිකුත් පිරිමි සිසුන් හා සමගාමීව දැවැන්ත යකඩ කුට්ටිවලින් විවිධ හැඩතල කැපුවාය. වෑල්ඩිං වැඩ කලාය. වාත්තු වැඩ කළාය.

“ඔය හැම ප්‍රායෝගික වැඩකදීම උපදේශකවරු පිරිමි ළමයින්ගෙ වැඩවලදි එක එක විදියට උදව් කළා. ඒත් මට එහෙම උදව් කළේ නැහැ. වඩු වැඩ කරන උ‍පදේශකයා කිව්වා මොරටුවෙ ඕන තරම් වඩු වැඩ කරන ගෑනු අය ඉන්නව. ඒක නිසා මම තනියම මගෙ ප්‍රායෝගික වැඩ කරන්න ඕනය කියලා” තරුණියක කියා ඇයට ලැබුණු එම කෙණෙහිලිකම් පසුකාලීනව ඇයට වාසියක් විය. එම ප්‍රායෝගික වැඩ ඇය මනාව ඉගෙනගත් නිසා පසුකාලීනව ඉහළ ක්ෂේත්‍රයේ රැකියාවල නිරත වූවත්, පහළ ක්ෂේත්‍රවල රැකියාවල නිරත සමහරුන්ට ඇය ‘ඇන්දවීමට’ නොහැකි විය.කෙසේ හෝ ඇය එම අවදියේ නිර්මාණය කළ දැව විදුලි බල්බ රඳවනයක් තවමත් පරිස්සම් කරගෙන සිටින්නේ විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළු වූ මුල් කාලයේ තරුණියක නිසා තමන් ලැබූ අත්දැකීම් මතක තබාගනු පිණිසය.

එක්දහස්නවසිය හැටහතරේදී ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශම් පිල්ලෙයි ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය ලෙස උපාධිය සමත් වූවාය.

“මම තමයි පළමු කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය. මට පස්සෙ 1966 දී සුමී මුණසිංහ (සුසිල් මුණසිංහ මහතාගේ බිරිය) ඉලෙක්ට්‍රිකල් ඉංජිනියරින් කළා. මට අවුරුදු දහයකට පස්සෙ ඒ කියන්නෙ 1970දි ඉන්දිරා අරුල්ප්‍රකාශම් මිකැනිකල් ඉංජිනියරින් කළා. ඇය දැන් ඉන්දිරා සමරසේකර. කැනඩාවේ ඇල්බර්ට් විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපති‍නිය” ප්‍රෙමිලා අතීතය වර්තමානය එකට ගලපන්නීය.

උපාධිය සමත්වීමත් සමඟම ප්‍රෙමිලාට විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ උපදේශක පදවියක් ලැබුණි. කොළඹ පැවැති ඉංජිනේරු පීඨය පේරාදෙණියට ගෙනයන්නේ ද එම අවදියේමය.

“පේරාදෙණියෙ ඉංජිනියරින් පැකල්ටියෙ හුඟාක් යන්ත්‍ර උපකරණ ඉන්ස්ටෝල් කරන්නත් අපි හරියට වෙහෙසිලා කටයුතු කළා.” ප්‍රෙමිලා ඒ පවසන්නේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයට ඇයට ඇති එක් අයිතිවාසිකමක් පිළිබඳවය.

පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ උපදේශකවරියක වශයෙන් ටික කාලයක් සිටින විට ඇයට රජයේ වැඩ දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉංජිනේරු වරියක වශයෙන් රැකියාව ලැබුණි.

“ඒත් මාස කීපයකින් මට පී.එච්.ඩී.එක කරන්න එංගලන්තයට යන්න රජයෙන් ශිෂ්‍යත්වයක් ලැබෙන්න තිබුණා. ඒක නිසා මට ෆීල්ඩ් එකේ වැඩ නොපවරා කාර්යාලයේ ගණන් බලන්න පැවරුවා” ඇය එලෙස මාසයක් දෙකක් එම කටයුතුවල නිරත වූවාය.

1965 දී ප්‍රෙමිලා පශ්චාත් උපාධිය හැදෑරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයට පැමිණියාය. එවර ඇය සමඟ තවත් තරුණියක් ද විය. ඇය හර්ෂා සිරිසේනය. හර්ෂා කේම්බ්‍රිජ් සරසවියටය. ප්‍රෙමිලා ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියටය.

“මම ගියේ සමර්විල් කොලේජ් එකට. ඒකෙ ඉන්නෙ කාන්තා පාර්ශ්වය පමණයි. ඒ කාලෙ සුනේත්‍රා බණ්ඩාරනායකත් හිටියා සමර්විල්වල අන්ඩර් ග්‍රැජුවට්” ඒ ප්‍රෙමිලාගේ ඔක්ස්ෆර්ඩ් මතකයන්ය.

ප්‍රෙමිලා සිවප්‍රකාශ පිල්ලෙයි, ප්‍රෙමිලා සිවශේකරම් බවට පත්වන්නේ ඇය ඔක්ස්ෆ්ඩ් සරසවියේ ඉගෙනුම ලබන කාලයේය. 1968 දෙසැම්බර් 21 දින ඇයගේ විවාහය සිදුවුණි.

ප්‍රෙමිලාගේ සැමියා; සිවානන්දම් සිවසේකරම් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ ඉගෙනුම ලබන්නේ එකම කණ්ඩායමේය. ඉගෙනුම ලබන කාලයේ ඔහුගේ සිතෙහි ඇය කෙරෙහි කිසියම් පැහැදීමක් විය. එම මෘදු හැඟීම ඇයට පැවසීමට ඔහු කර්කශක කොළඹින්, සිසිල් පේරාදෙණියට එනතුරු කල්මැරුවේය. එවිට දෙදෙනාම උපාධිය සමත් වී පේරා‍දෙණිය ඉංජිනේරු පීඨයෙහි උපදේශකයින් වශයෙන් රැකියාව කරන සමයේය.

“මම ඇහැව්වා ඇයගෙන් මට කැමැතිද කියලා” මහාචාර්ය එස්.සිවශේකරම් පවසයි.

“මොකක්ද ඇය කිව්වෙ?” මම විමසිමි.

“බැහැයි කිව්වා” ඔහු පවසයි.

“නැහැ. මම කිව්වෙ අප්පගෙන් අහන්න කියලයි” හැත්තෑ දෙහැවිරිදි ප්‍රෙමිලා සිවශේකරම් කෝමල ලෙස පිළිතුරු දෙයි.

ඔවුන් දෙදෙනාගේ එම ප්‍රේමයේ ප්‍රතිඵලය දැන් දැක ගත හැක්කේ බ්‍රිතාන්‍යයේදීය. ඒ ඔවුන්ගේ එකම පුතා මනිමාරන් සිවශේකරම්ය. දෙදරු පියෙකු වන ඔහු එක්සත් රාජධානියේ පරිපාලන සේවයේ උසස් නිලධාරියෙකි.

ඇය ඔක්ස්ෆර්ඩ් සරසවියේ ඉගෙනුම ලබන සමයේ 1967 දී ඇයට කේම්බ්‍රිජ් සරසවියේ පැවැත්වුණ ජාත්‍යන්තර කාන්තා ඉංජිනේරුවරියන්ගේ සමුළුවකට සහභාගිවීමට අවස්ථාව ලැබුණි. එළඹෙන සහස්‍රකයේ කාන්තා ඉංජිනේරුවරියන්ගේ කාර්යභාරය පිළිබඳ සාකච්ඡා කෙරු‍ණ සැසියක ඇය සමුළු සභාපතිනිය වශයෙන් ද කටයුතු කළාය.

පශ්චාත් උපාධිය සමත්වන ප්‍රෙමිලා නැවත ලංකාවට පැමිණ නැවත රජයේ සේවයට එකතු වෙයි. 1971 ජූනි මාසයේ රජයේ ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉංජිනේරුවරිය ‍ෙලසය. විය යුතු පරිද්දෙන්ම ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රථම ඉංජිනේරුවරිය ද ඇය වූවාය.

“ගෑනුන්ට බැහැයි කියපු රස්සාව මම අපූරුවට කෙරුවා. වැඩ කරද්දිම සමහර කරුණු මම බාස්ලාගෙන් ඉගෙනගත්තා” මගෙ කාලෙ මාතලේ සෞඛ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවට ගබඩාවක් හැදුවා. තට්ටු ගණනක් උස ටෙලිකොම් ප්‍රාදේශීය කාර්යාල කීපයක්ම හැදුවා” මුල් කාලයේ ඇයගේ වෘත්තීය අත්දැකීම් ඇය මතකයට නැඟුවාය.

ප්‍රථම පත්වීම ලැබූ ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ මහනුවර කාර්යාලයේ සේවය කළ අලුත ඇයට අත්දකින්නට සිදුවූ සිදුවීමක් කෙසේවත් අමතක කළ නොහැක.

“දවසක් නුවර ජී.ඒ. මට කතාකරල කිව්වා එයාගේ කාර්යාලයේ ටොයිලට්වල අලුත්වැඩියාවන් තියෙනවා ඒවා පරීක්ෂා කරල බලන්නය කියලා. මම ඒක අපේ ප්‍රධාන දිස්ත්‍රික් ඉංජිනේරුවරයාට දැනුම් දුන්නා. එයා කිව්වා පී.එච්.ඩී. කරපු කෙනෙක් ඒ වගේ වැඩකට යන්න ඕනෙ නැහැ. මට නතර වෙන්න කියලා” ප්‍රෙමිලා සිතන්නේ තමන් කාන්තාවක වීම නිසා එය ඇයට ලැබුණු කෙණෙහිලිකමක් බවය.

ආර්.ප්‍රේමදාස මහතා පළාත්පාලන, නිවාස සහ ඉදිකිරීම් ඇමැතිවරයාව සිටියදී ඇය කොළඹ ගොඩනැඟිලි දෙපාර්මේන්තුවේ ඉංජිනේරුවරියක වූවාය.

“ප්‍රේමදාස මහත්තයා දවසක් කිව්වා එයා ‍ෙපාඩි කාලෙ ඉගෙනගත්ත කෙහෙල්වත්තෙ ඉස්කෝලෙ තට්ටු දෙකකට උස්සන්න කියල” ඇය මතකය අවුස්සන්නට විය.

එම පාසල පිහිටි පොළව පරීක්ෂා කිරීමේදී පැහැදිලි වූයේ එහි අභ්‍යන්තරය මඩ සහිත පොළවක් බවය. එවැනි බිමක පිහිටි ගොඩනැඟිල්ලක් ඉහළ ඔසවා තට්ටු කීපයක් ඉදිකිරීම තාක්ෂණිකව සිදුකළ නොහැක්කකි.

“ප්‍රේමදාස මහත්තයා ළඟට ගිහිල්ල බැහැය කියන වචනය කියන්න ලොකු ඉංජිනේරු මහත්තුරු බය වුණා. කාන්තාවක් වූ මට වැඩේ පැවරුවා” ඇය ප්‍රේමදාස ඇමැතිවරයා වෙත ගොස් තත්ත්වය පැහැදිලි කළාය.

“ඔව්! ඒව බොහෝම ඉස්සර ගොඩ කරපු බිම් නේ” ප්‍රේමදාස මහතා තත්ත්වය පිළිගත්තේය. ජ්‍යෙෂ්ඨ පිරිමි ඉංජිනේරුවරයන් බියවූ කරුණක් කාන්තා ඉංජිනේරුවරියක් වූ ඇය විසඳුවේ එසේය.

ඇය ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන ඉංජිනේරුවරිය වශයෙන් කටයුතු කරද්දී තවත් එවැනි අත්දැකීමකට මුහුණ දීමට සිදුවිය.

ලොකු ගොඩනැඟිල්ලක පයිල්ස් බස්සද්දි රෑට ගිහිල්ලත් අපේ ඉංජිනේරුවෙකු බලන්න ඕනෙ. ඒක නිසා මගෙ කනිෂ්ඨ ඉංජිනේරුවරයකුගෙන් රාත්‍රියට ගොස් ඒවා බලනවදැයි ඇහුවා” ඇය මොහොතකට කථාව නතර කළාය.

“මොකද එයා කිව්වෙ” මම ඇසීමි.

“මේව ඔයාගෙ සල්ලි නෙමේනේ කියල එයා කිව්වා. එතකොට මම කිව්ව මේවා මහජන සල්ලි. එතකොට මගෙත් සල්ලි තමයි” ප්‍රෙමිලා සිවශේකරම් සිතන්නේ කාන්තාවක් වීම නිසා ඇයට එම තත්ත්වයට මුහුණ පාන්නට වූ බවය.

එක්දහස් නමසිය හැත්තෑඅටේදී ඇය ගොඩනැඟිලි දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධාන නිර්මාණ ඉංජිනේරුවරිය ලෙස පත්වීම ලැබුවාය. කාන්තාවක් එම පුටුවට පත්වූ ප්‍රථම අවස්ථාව එය විය.

“ජාතික පුස්තකාලය, ජාතික ලේඛනාගාරාය, පොලිස් මූලස්ථානය, මාලිගාවත්තේ රජයේ ඉදිකිරීම් කීපයක්ම මගේ මූලිකත්වය යටතෙහි ඉදිකළේ” ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා ඉංජිනේරුවරිය තමන්ගේ සේවාව පිළිබඳ සඳහන් කරන්නේ අභිමානයෙනි.

කොරියන් සමාගමක් සෙත්සිරිපාය, බ්‍රිතාන්‍ය සමාගමක් ඉසුරුපාය ඉදිකරන ලද්දේ ‍අපේ මේ කාන්තා ඉංජිනේරුවරියගේ අධීක්ෂණය යටතේය.

“ඉසුරුපාය හදද්දි ‍පොළවෙ පස් පරීක්ෂා කළේ දකුණු ආසියාවෙම ඒ පිළිබඳව ඉන්න ප්‍රවීණයා මිස්ටර් තුරෙයිරාජා. එහි යට කබොක් අහුවුණු නිසා ඔහු කිව්වා තට්ටු හතරක ගොඩනැඟිල්ලක් වුණත් ෆයිල් නොබස්සා හැදුවැකි කියලා.ඒත් බ්‍රිතාන්‍යකාරයෝ හිතන්නෙ අපි මෝඩයි කියලා. උන් දන්න කබොක්! උන් කිව්වා ෆයිල් නොගහ හදන්න බැහැයි කියලා. අන්තිමට පාස්කරලිංගම් මහත්තයා කිව්වා එහෙම නම් තට්ටු දොළහක ගොඩනැඟිල්ලක් හදමු කියලා” ප්‍රෙමිලා පවසන්නේ ඇයගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ දී ඇය ලැබූ අත්දැකීම් පිළිබඳවය.

1976 සිට 1979 දක්වා ඇය ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනය නිකුත් කරන ‘ද ඉංජිනියර්’ සඟරාවේ කතුවරිය ද වූවාය. 1906 - 2006 ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ සියවස වෙනුවෙන් 2006 දී ඇය ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු ආයතනය වෙනුවෙන් “ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංජිනේරු ඉතිහාසය” යනුවෙන් වටිනා ග්‍රන්ථයක් සැකසුවාය. 1997 දී විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයේ සිවිල් ඉංජිනේරු අංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්යවරියක වශයෙන් කටයුතු කර 2007 දී ඉන් විශ්‍රාම ගත්තීය.

පීටර් කැනියුට් පෙරේරා
ඡායාරූප - ලෙස්ලි පෙ‍ෙර්රා

Saturday, May 10, 2014

What is the first batch of engineers to graduate from the Peradeniya Engineering Faculty? (This article is in Sinhala)

It seems that the first batch of engineers to graduate from the Peradeniya Engineering Faculty has been the batch entered the University in 1961 when the Faculty of Engineering was still a part of the university campus in Colombo.

This students, in their final year, have moved to the current faculty premises at Peradeniya and have graduated in 1965.

The following article, in Sinhala Language, describes a recent get-togetehr they have had in Colombo, after 49 years since graduating.

ටකරන් ෆැකල්ටියේ බාහුගේ කණ්ඩායම පනස් වසරකට පසු යළි හමුවෙයි 

රත්මලාන සමුද්‍රාසන්නයේ පිහිටි SHORE By “O” හෝටලය පසුගිය දිනක සතුටු සිනහවෙන් පිරී ඉතිරී ගියේය. කෙළිලොල් කතාබහෙන් උතුරා ගිය සෙනෙ‍ෙහබරත්වය සයුරු පවන්පොද උකහාගෙන සත් සමුදුරෙනුත් එහා ඔවුන්ගේම සගයන් වෙත කැන්දාගෙන ගියේය.

මහවැලි නදී තෙර හන්තාන නිම්නයේ ගෙවී ගිය යොවුන් මතකයන් එතැනදී එකිනෙකා සිහිපත් ක‍ෙළ් මහත් ආශ්වාදයෙනි. එම යොවුන් මතකයන්ට වසර පනහක කාලයේ මුද්‍රාව සටහන් වී අද ඔවුන් අවුරුදු හැත්තෑවක වියපත් වූවන් බවට පත්කර තිබුණත් එදින SHORE By “O” හෝටලයේ රැඳී සිටි ඇත්තන්ගේ හදවත් විසේකාර යොවුන් වියේම විය.

“හරිම නිදහස් පරිසරයක්. ඔක්කොම අඳුනන අය. මේ ඔක්කොම වෙන වෙන සමාජ තත්ත්වවල ඉන්න අය. ඔවුන් ඒ සමාජ රාමුවලට කොටු වෙලා හැසිරෙන්නෙ එක එක විදියට. බොහෝ විට ආරූඪ කරගත් විදියට. නමුත් එතැන පරිසරය හරිම නිදහස්. සීමා මායිම් නැති අපේම අපේම අපේ ‍ලොවක්” එම ළෙන්ගතු ඇසුර ගැන <a href="">ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න</a> මහතා අප හා පැවසුවේ එසේය.

මොවුන් අතරින් සමහරෙකු මුහුණට මුහුණ හමුවන්නේ වසර හතළිස් පහකටත් පසුවය. වසර හතළිස් පහක කාලය නපුරු වී, එකිනෙකා හඳුනාගැනීමට නොහැකි තරමටම හැඩ රුව වෙනස් වී ඇත්ද? කාලයේ පහරදීම් ගැන කිව නොහැක. එනිසාම සියලු දෙනාම තමන්ගේ නම සහ ලිපිනය ලියූ කුඩා ලේබලයක් කමිසයේ රඳවාගෙන සිටියහ.

අද මෙලෙස මෙතැන එක්රොක්ව සිටින්නේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයෙන් බිහිවූ ප්‍රථම ඉංජිනේරු කණ්ඩායමයි. ඒ එක්දහස් නමසිය හැටපහක් වූ ඈත අතීතයේය. අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර සාමාන්‍ය පෙළ විභාගයට සිංහල භාෂාවෙන් සහ ද්‍රවිඩ භෂාවෙන් පෙනී සිටි ප්‍රථම ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම වූයේ ද ඔවුන්ය. මෙම කණ්ඩායමෙහි තවත් විශේෂත්වයක් විය. පිරිමින්ගෙන් පමණක් සංයුක්ත වූ අවසාන විශ්වවිද්‍යාල ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම ද ඔවුහු වූහ.

විවිධ ආගම් හා නිකායන්ට අයත් පිරිස් ඔවුන් අතර වූහ. සිංහල ද්‍රවිඩ මුස්ලිම් බර්ගර් ආදී විවිධ ජාතීන්ට අයත් පිරිස් වලින් එම කණ්ඩායම සංයුක්ත විය. ඔවුන් සියලු දෙනාම ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් විශ්වවිද්‍යාල ඉගෙනුම ලැබූ නිසා එකිනෙකා පහසුවෙන් හඳුනාගත්හ. එකම භාෂා මාධ්‍යයක් භාවිතය නිසා ඔවුන් අතර ආගන්තුක බවක් ඇති නොවීය.

ඔවුන් ප්‍රථම වරට හමුවූයේ එක්දහස් නවසිය හැට එක වසරේ ජූනි මාසයේ දිනකය. ඒ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පාඨමාලාව හැදෑරීම සඳහාය. ඉංජිනේරු පැකල්ටියේදීය. සමහරුන් එය හැඳින්වූයේ “ටකරන් පැකල්ටිය” කියාය. ඒ, එහි වහල ටකරන් සීට්වලින් සෙවිලි කර තිබූ නිසාය.

“විවිධ ආගම්වලට විවිධ ජාතීන්ට අයත් සිසුන් සීයක් විතර අපේ කණ්ඩායමේ හිටියා. මාත් එක්ක ආනන්ද විදුහලෙන් දහදෙනෙක් එවර ඉංජිනේරු පීඨයට ‍ෙත්රුණා. රෝයල් එකෙන්, ගල්කිස්ස සෙන්ට් තෝමස් එකෙනුත් ඒ වගේ කට්ටියක් තේරිලා තිබුණා.” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා පවසන්නේ හැට එක වසරේ ඉංජිනේරු පීඨයට තේරුණු සිසුන්ගේ සංයුතිය පිළිබඳවය. නවක සරසවි සිසුන් ලෙස ඔවුහු ද නවක වදයට ලක්වූහ. රේස් පිටි වටේ වට තුන හතරක් දිවීම වැනි කටයුතු ඔවුන්ට නියම විය.

“නවක වදයට විරුද්ධව නැඟී සිටිය යුතුය කියල අපි ඉංජිනේරු ශිෂ්‍යයො තීරණය කළා. ආනන්දයෙ දහදෙනයි රෝයල් එකේ, සෙන්ට් තෝමස් එකේ කට්ටිය එකතු වුණාම තිහක් හිටියා. තවත් දහදෙනෙක් අපිට එකතු වුණා. හතළිහක පිරිසක්. ඒක නිසා බලගතු කම වැඩිවුණා.” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න නවක වදයට විරුද්ධව කළ පළමු පෙළගැස්ම එලෙස විය.

විශ්වවිද්‍යාලයේ මුල් දිනවල ඔවුනට සම්පූර්ණ යුරෝපීය ඇඳුමෙන් සැරසී එන ලෙස ජ්‍යෙෂ්ඨයින් ගෙන් විධානයක් ලැබුණි. එලෙස සැරසුණු හතළිහේ කල්ලිය තර්ස්ටන් විදුහල අසලදී එකතු වී, ටයි පටි ගලවා, කබාය ද අතට රැගෙන විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළුවීමට ගියහ. දොරටුව අසල ජ්‍යෙෂ්ඨයින් දහ පහළොස් දෙනෙක් රැස්ව සිටියහ.

“ෆුල් සූට් නැතිව යන්න දෙන්න බැහැ” ඔවුහු පැවසූහ.

“නැහැ අඳින්නෙ නැහැ”

“එහෙනම් ඇතුළට යන්න දෙන්න බැහැ”

“නැහැ. අපි යනවා. ඇයි අපිට ගහන්නද?” වික්‍රමබාහු තරමක ආවේගශීලීව ඇසීය.

“වික්‍රමබාහු ඔයා කරන දෙය වැරදියි” ජ්‍යෙෂ්ඨයින් අතර සිටි ආනන්ද සිසුවෙක් පැවසීය.

“ඔයගොල්ලොයි වැරදි” සන්සුන් හඬින් වික්‍රමබාහු පැවසීය.

“අපි උඹල එක්ක යාළුකම් තියාගන්නෙ නැහැ” අවසානයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සිසුහු ඉංජිනේරු සිසුන්ට ඇතුළුවීමට ඉඩකඩ දෙමින් පැවසූහ.
“ඒ වුණාට පස්සෙ ඒ අය අපි එක්ක යාළු වුණා” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න පවසන්නේ සතුටිනි.

“හැබැයි ඊට පස්සෙ ඉංජිනේරු පීඨයෙ නවකවදය අපි නැවැත්තුවා. ඒ තත්ත්වය හුඟ කාලයක් තිබුණා. දැන් ‍ෙකාහොමද දන්නෙ නැහැ.” එසේ පවසන්නේ හැට එකේ ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය කණ්ඩායමට ගාල්ල මහින්ද විදුහලෙන් එකතු වූ ආනන්ද ඩි. සිල්වාය. ඔහු සමඟ එවර ගාල්ල මහින්ද විදුහලෙන් ඩී.එච්.කේ.දයාරත්න ද එකතු විය.

ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න මහතා ‘බාහු’ කියා හඳුන්වන්න මුලින්ම ආරම්භ වූයේ මෙම ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම අතරය.

“රෝයල් එකෙන් ආපු ක්‍රිස් රත්නායක තමයි මුලින්ම මට බාහු කියල කතා කරන්න ගත්තෙ. ක්‍රිස් තමයි මගෙ රූමා. උඹට වික්‍රමබාහු කියල හැම තිස්සෙම කියන්න බැහැ බන්. මම උඹට බාහු කියන්නම්, ආචාර්ය වික්‍රමබාහු යොවුන් වියේ සුන්දර මතකයන් සිහිපත් කරයි.

“බාහු පස්සෙ කාලෙක වම් බාහු වුණා” ක්‍රිස් රත්නායක ඌණපූර්ණයක් එකතු කරයි. අනික් ඉංජිනේරු සිසුන්ට ද එවැනි පටබැඳි නම් විය.

“ක්‍රිස්ට කිව්වෙ චීන කියලා. එයාට පොඩි චීන පෙනුමක් තිබුණා. රෝයල් එකෙන් ආපු ශ්‍රීනාත් ජිනදාසට කිව්වෙ ජින්නා කියලා. අනුරාධපුරෙන් ආපු ජිනදාසට ජිනදාසය කිව්වා. W.A.L.රත්නායකට වල් රත්තා කිව්වා” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු එකල තිබූ පටබැඳි නම් සිහිපත් කිරීමට උත්සාහ කරයි.

එක්දහස් නමසිය හැටතුනේ අවසාන කාලය වන විට පේ‍රාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨය සඳහා වන ගොඩනැඟිලි ඉදිකර අවසන් වෙයි. එනිසා වික්‍රමබාහුලාගේ ඉංජිනේරු ශිෂ්‍ය පිරිසට පේරාදෙණියට මාරුවීමට සිදුවිය.

“ඒක අමුතුම අත්දැකීමක් වුණා. ඉස්සර විශ්වවිද්‍යාලයට ගියේ පුෂ් සයිකලේ. දැන් පයින්ම ගියෑකි. පරිසරයත් ලස්සනයි. හොඳ නේවාසිකාගාරයක හොඳම කෑම ලැබුණා” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු ‍ෙප්රාදෙණිය සමය ගැන කියන්නේ එසේය.

“කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයට යන ගමනත් ඉස්කෝලෙ ගමන වගෙයි තිබුණෙ. උදේට විශ්වවිද්‍යාලයට එනවා. හවසට ගෙදර එනවා. පේරාදෙණියෙදි ඒ තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් වුණා.” ඒ, ආනන්ද ඩි. සිල්වාගේ අදහස්ය.

පේර‍ාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ දී ඔවුනට නේවාසිකාගාර පහසුකම් සැලසුණේ අක්බාර් - නෙල් ගොඩනැඟිල්ලේ ඉහළම මාලයේය. ඉන් පහත තට්ටුවල නීති පීඨය වැනි වෙනත් පීඨවල සිසුහු නේවාසිකව සිටියහ.

“අපිට ලැබුණේ අලුත්ම ගොඩනැඟිල්ලක් නේ. ඒක නිසා ඒ පොළවෙ දූවිලි ගතිය ටිකක් තිබුණා. අපේ කට්ටිය හොස්ටල් එකේ කිචන් එකෙන් පොල්කුඩු ඉල්ලගෙන අපේ ෆ්ලෝ එකම මැදල සුද්ද කළා. දන්ත, වෛද්‍ය, ඉංජිනේරු ශිෂ්‍යයින්ට කූල්ටූර්ලනේ කියන්නෙ. කූල්ටූර්ල ඒ වගේ වැඩ කරනව දැක්කම හරමානිස්ල පුදුමයෙන් බලාගෙන හිටියා” ආනන්ද ඩි සිල්වාට ඒ අතීතය තවමත් අමතක නැත.

ඒ දිනවල පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ නේවාසිකාගාරවල ආහාර ගැනීම සඳහා කෑම ශාලාවට එන විට යුරෝපීය ඇඳුමෙන් සැරසී පැමිණිය යුතු යැයි නියෝගයක් විය.

“රෑ කෑමටත් කලිසම් කමිස ඇඳගෙන එන්න ඕනය කියල නීතියක් තිබුණා. අපි තමයි ප්‍රථම කණ්ඩායම සරොම් ඇඳගෙන රෑ කෑමට ගිය. එක සෙරමෝනියල් ඔකේෂන් එකකදි සර් නික්ලස් ආටිගලත් ඩයිනින් ටේබල් එකට එන දවසදි ටයි එක දාගෙන ගියා.” ගෙවී ගිය අතීතයක තොරතුරු ආචාර්ය වික්‍රමබාහු සිහිපත් කරන්නේ එසේය.

එකල ඩෙරික් ද සූසා පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ වාමාංශික ව්‍යාපාර කටයුතු මෙහෙයවමින් සිටියේය. ක්‍රිස් රත්නායක මෙන්ම වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න ද එහි සාමාජිකයෝ වූහ. දෙදෙනාම සිටියේ එකම කාමරයේය. එනිසා අනික් සිසුන් එය හැඳින්වූයේ “කොමියුනිස්ට් කේව්” කියාය. සමහරුන් පවසන්නේ වික්‍රමබාහු කරුණාරත්නව වාමාංශික ව්‍යාපාරයට ඈඳාගත්තේ ක්‍රිස් රත්නායක බවය. නමුත් ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න පවසන්නේ පාසල් වියේ සිටම වාමාංශික ව්‍යාපාරය කෙරෙහි නැඹුරුවක් තිබුණ බවය.

“ක්‍රිස් බාහුව වාමාංශික ව්‍යාපාරයට අරගෙන අද ඔහු ලෝක බැංකු‍ෙව ප්‍රධානියෙක්. බාහු තවම වීදි සටන් කාරයෙක්. සමහර යාලුවො එහෙම කීවාට ඒක වැරදියි.” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු තමාගේ ‘රූමා’ වෙනුවෙන් පෙනී සිටියි. විදුලිබල මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන සිවිල් ඉංජිනේරුවරයා වශයෙන් කටයුතු කළ ක්‍රිස් රත්නායක, රාජ්‍ය සංස්ථා ඉංජිනේරුවන්ගේ සංගමයේ සභාපතිවරයා ද විය. 1989 දී ලෝක බැංකුවේ විදුලි බල ශක්ති අංශයේ ප්‍රධානියා වශයෙන් විශ්‍රාම ලබන තුරුම සේවය කළේය.

“අපේ ෆයිනල් ඉයර් එකේදි ජී.එල්.පීරිස් නීති පීඨයට ඇතුළු වුණා. අපේ බිල්ඩින් එකේ යට තට්ටුවෙ තමයි නැවතිලා හිටියෙ. නියම කූල්ටූරයා. එයාව රැග් කරන්න ආපු වෙලාවෙ මම බේරගත්තා. ඒ කාලෙ හරිම අහිංසකයා” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු සමකාලීන සගයකු ගැන සිහිපත් කරයි.

“ඇයි දැන් අහිංසකයකු නොවෙයිද?” පැනය මගෙන්ය.

“දැන් මොන අහිංසක ද?” ආචාර්ය වික්‍රමබාහු පිළිතුරු බැඳීය.

කූල්ටූර් - හරමානිස් භේදය එකල පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ දැඩිව තිබුණි. සමහර හරමානිස්ලා කූල්ටූර් වීමට උත්සාහ කළහ. එසේම සමහර කූල්ටූර්වරු විශ්වවිද්‍යාලයේ හරමානිස්ලා මෙන් කල්ගත කළහ.

“ක්‍රිස් ඇංග්ලිකන් ආගමේ. ගෙදර සම්පූර්ණයෙන් ඉංග්‍රිසියෙන් කථාකරන කෙනෙක්. ඒත් කැම්පස් එකේ හරමා වගේ හිටියෙ” වික්‍රමබාහු පවසයි.

එකල කූල්ටූර් කාරයන්ගේ කාමරවලට හරමානිස්ලා රාත්‍රියට වතුර ගැසීමේ සිරිතක් තිබුණි. මෙය වැළැක්වීමට ක්‍රිස් රත්නායක පස් හය දෙනෙකුගෙන් සමත්විත ස්වේච්ඡා පොලිස් පැට්රෝල් සේවයක් ක්‍රියාත්මක කළේය. ක්‍රිස් රත්නායකගේ පියා එකල ‍ෙරජිස්ත්‍රාර් ජනරාල්වරයා විය. ක්‍රිස් පියාගෙන් මුද්‍රිත කොළ කීපයක් රැගෙන විත් පොලිස් පැට්රෝල් වාර්තාවක් ද ලියුවේය.

"... දින පැය 22.30 වේලාවට සාජන් බංඩා, පී.සී. සිල්වා සමඟ විශ්වවිද්‍යාලයේ මුර සංචාරය සඳහා පිටත්වූහ.” එවැනි නිර්මාණාත්මක තොරතුරු එහි ඇතුළත් විය.

“1965 වාම සමසමාජ පත්තරෙන් පීලික්ස් ඩයස් ඇමැතිවරයාට අපහාස කළාය කියල මාව අත්අඩංගුවට ගන්න පොලිසියෙන් ආවා. එච්.අයි.ඩී.සිල්වා තමයි එහි ප්‍රධානියා වුණේ. පොලිසිය මගෙ කාමරයේ ෆයිල් පෙරළමින් පරීක්ෂා කළා. ඔය ෆයිල් එකක් අස්සෙ ක්‍රිස් රත්නායකගෙ කූල්ටූර් පොලිසියෙ වාර්තාව ලියපු කොළය ඔවුන්ට හම්බවුණා. මම පොලිස් වාර්තා පොතක් ඉස්සුවා කියල දැන් චෝදනාව. ඒක විශ්වවිද්‍යාල කාලෙ විහිළුවට ලියපු එකක් බව පොලිසියට ඒත්තුගන්වන්න මට ගොඩක් මහන්සි වෙන්න වුණා.” එය ආචාර්ය වික්‍රමබාහු කරුණාරත්නට සිදුවූ එක් ඇබැද්දියක් පමණි.

ඉතාමත් ඉස්තරම්ම ආහාර වේල් විශ්වවිද්‍යාල නේවාසිකාගාරයෙන් ලැබුණත් ඉංජිනේරු සිසුහු වරක් ආහාර වර්ජනයක නිරත වූහ. ඒ අතුරු පසට දෙන පලතුරු සලාදයේ මිදි නොමැතිවීම නිසාය.

1965 දී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ කලා සිසුහු වර්ජනයක නිරත වූහ. ඒ බාහිර සිසුන්ගේ පැමිණීම නිසා අභ්‍යන්තර සිසුන්ට මුහුණ පාන්නට වන තදබදයට විරෝධය පෑමටය. මෙම වර්ජනය නිසා සර් නිකුලස් ආටිගලට උපකුලපති පදවිය අත්හැර යෑමට සිදුවිය. ආචාර්ය වික්‍රමබාහු පවසන්නේ විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපති ධූරය දැරූ අවසාන නයිට්වරයා සර් නිකුලස් ආටිගල බවය. එයට පෙර එම තනතුර සර් අයිවර් ජෙනිංග්ස් හොබවා තිබුණි.

1965 පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයේ අවසාන පරීක්ෂණයෙන් විශිෂ්ට ලෙස සාමාර්ථය ලැබූ හයදෙනා අතරින් දෙවැනි තැන හිමිවූයේ <a href="">වික්‍රමබාහු කරුණාරත්න</a>ටය. එහි ප්‍රථම ස්ථානය හිමිවූයේ <a href="">ආනන්ද විදුහලෙන් පැමිණි එම්.පී. රණවීර</a>ටය. ඔහු විශ්වවිද්‍යාලයේ ඩීන් පදවියට පත්විය. තුන්වැනියා වූ බැසිල් තෙන්නකෝන් මොරටු විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු අංශයේ ප්‍රධානියා බවට පත්විය. හතරවැනියා වූ රඹුක්වැල්ලේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේම කථිකාචාර්යවරයෙක් විය.

හැටපහේදී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු පීඨයෙන් බිහිවූ සියලු දෙනාම ශ්‍රී ලංකාවේ මෙන්ම ලෝකයේ බොහෝ රටවල ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයෙහි ප්‍රධානීහු සහ ප්‍රමුඛ‍යෝ බවට පත්වූහ. වි.මු.රත්නායක සහ සිරිපාල ජයසිංහ ලින්ක් ඉංජිනියර් ආයතනය ඇරඹූහ. ආනන්ද ඩි සිල්වා ඇමෙරිකාවේ ප්‍රධාන පෙළේ ඉංජිනේරු ආයතනයක සභාපති විය. නිව්යෝර්ක් බෞද්ධ පන්සල මාටින් ලූතර් ස්මාරකය, ස්මිත් ‍සෝනියන් ආයතනයේ බිම් මහලේ කෞතුකාගාරය ඔහුගේ නිර්මාණ සංකල්ප විය.

වේරගම දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධානියා බවට පත්විය. සුමිත් කුලතිලක අප්‍රිකාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ ඉදිකිරීම් ආයතනයක් ආරම්භ කළේය. කොන්ඩුඩ් තිසේරා විශ්‍රාම ලැබුවේ විද්‍යා හා තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ‍ෙල්කම්වරයා ලෙසය. සරත් චන්ද්‍රසිරි ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවේ ප්‍රධාන ඉංජිනේරුවරයා බවට පත්විය. ක්‍රිස් රොඩ්රිගෝ බ්‍රිතාන්‍යයේ ඉදිකිරීම් සමාගමක ප්‍රධානියා විය.

පීටර් කැනියුට් පෙරේරා


Thursday, May 16, 2013

Cradle of Engineering Education -

Watch this video about the Faculty of Engineering, Peradeniya. Produced by the Faculty of Engeering Directed by Henry Warnakulasuriya [E/79]

Monday, December 26, 2011

Jayantha Anandappa's Memories - Final Episode


Let me now briefly touch on something different, something perhaps not directly related to our student life. You might even say these are so trivial and should not be here. To me without touching on these my note will not be complete.

We were preparing for the Final Year Examination in 1976 (that cram time) when on a typical, beautiful mid morning in February, news suddenly reached us that the body of a dead woman had been found floating in the Mahaveli River under the Akbar Foot Bridge. Never to shy away from any form of diversion, we rushed to the river descending that steep embankment which formed the southern approach to the footbridge. The river flow was low and was reduced to several rivulets as during most dry times of the year. There was a sizeable crowd mostly students from the Campus already assembled on the dry parts of the riverbed. Someone bold enough went up to the body and dragged it by hair from the stream to the sand to prevent it drifting further downstream. The dead body was not that of a woman. It was the body of a young girl barely 17 years or so, with striking dark beautiful features and long hair. She had drowned herself somewhere upstream where the river was deep. We returned to the hall disturbed, thinking what sorrow, what grief that made the pretty village lass to take away her precious life like Shakespeare’s Ophelia though the stream was not glassy and there were no garlands or willows. Was it unrequited love? Or was there a fishy mystery behind? These were the questions we asked. I suppose we will never know more about her, but the picture of that unknown girl in her final slumber in that drenched yellow frock had vividly stayed in memory.

Receding into oblivion is another faint memory of that tailor who visited from Gampola, probably when we were in the Final Year. Known as “Vishva Karmaya” this imaginative man sought to extend his clientele, and obviously saw tremendous market potential with the undergraduates in the Akbar Nell Hall. He derived his nickname for his unbelievable acts of alterations and mending skills, and would undertake for a pittance to darn, mend or alter any trouser or shirt that a tailor in Kandy would not touch. Our entire individual outfit then would have confined to two or three pairs of trousers and an equal number of shirts and an embarrassingly low number of underwear. We would desperately hold on to our clothing as long as possible whatever their state, without discarding. “Vishva Karmaya” would take the old clothes to Gampola to mend or alter and bring them back to collect his fees. Suddenly his visits stopped and it was rumoured that some of his Akbar clients were not happy with his service and that he had not delivered as promised. I doubt whether this was the entire truth. We were not the best paymasters as students!

“Captain”- that taciturn guy with a poker face who tried to make a living by running that small canteen next to the Akbar dining hall, selling tea and cigarettes as its mainstay and some peripheral offerings of food (biscuits, laevariya, tala guli, buns and plantains) was more resourceful and smarter in his numbers. Many of Captain’s customers would have tea and a snack or a cigarette on credit. Accounts were maintained by Captain himself in a Monitor’s Exercise Book and settled at the end of each month. It is amazing that when the final year examinations approached, how the final years would patronize the canteen more frequently and would even host their friends on account. Some of them would leave the Akbar Hall forever, conveniently “forgetting” to settle their account swollen over the last month. “Captain” was equal to the task. He would recover his “debt” over a period of two or three months by carefully distributing the unsettled amounts among the remaining account holders using “Bowditch Correction” without arousing any suspicion! No wonder Captain had to maintain his deadpan looks.


And this is the end of my narrative. I must finally say good-bye. Certainly it was a very good time and a rich and a rare experience to be in the Campus. It was springtime of our life with most of us still in our teens and wide-eyed when we packed our bags and left home. There is always a tinge of sadness that those days and years so carefree did flee away so quickly, never to come back- reminds me of that poem (in Rubaiyat) that describes how the Rose and the Nightingale would vanish with the Spring and how Youth’s sweet-scented Manuscript would close. Before I finally say adieu let me take the liberty to quote the poem for completeness sake:

“Alas, that Spring should vanish with the Rose!
That Youth’s sweet-scented Manuscript should close!
The Nightingale that in the Branches sang,
Ah, whence and whither flown again, who knows!”

I am glad to share memories of those days. During the Grand Get Together I am sure you will relive all your own memories which no doubt will be richer than mine. It is also with a touch of sadness that I add that three of us from our original batch are no more, their journey ending prematurely at different times under different circumstances: DN Pieris (1975), MD Ariyapala (1985) and S Ravikularajan (1994).

Maximus Jayantha Anandappa
Oct 2003

Jayantha Anandappa's Memories - Part VI


Well, Friends, I can go on writing. But I think time has come to say Good Bye and to break this manuscript. Before I do that let me pause and quickly revisit those days again, just to check that I have not overlooked or missed anything obvious.

Many more incidents, places, faces, events come flooding into my mind once again- beckoning. I can start it all over. But sadly, this script must end. You may be disappointed that I did not even touch on the natural beauty of the Campus: on those stately trees laden with flowers, the bougainvilleas that were eternally in bloom or those majestic mountains, or a typical evening in the Campus or the beauty of the Mahaveli (river) that made its long trek murmuring gently through the campus.

I am not a poet and it is best that I leave it to you to picture all that natural beauty. I may only add that, to me even a gloomy rainy day in the Campus was enchanting, if you only cared to look at the beauty of those mist-clad mountains from your room window! I also find it hard to keep aside this script without making at least a fleeting reference to a place that was so dear to me then: that table and the chair in the fourth floor of the Main Library, where I spent a fair bit of time, particularly in my first year poring over all those beautiful Russian Classics- in that familiar quiet nook, facing the river.

I could almost feel the smell of those bound books even now at times. Those books must be still there, lying intact in those same shelves? If by miracle the clock can be turned back and if I could get those four years again, revisiting the fourth floor of the library to discover the world of Tolstoy, Turgenev, Checkov, Pushkin, Dostoevsky, Gogol etc in that quiet atmosphere is something that I will do most cherishingly again.

But I have succumbed to temptation again. I must ask your permission to break my promise and share with you just one more memory coming flashing into my mind.

I am jumping ahead a bit now as perhaps this is strictly not a memory from my student days, rather a memory that I carry as an instructor. But what’s the difference? It happened in 1976 perhaps in September, when we had our graduation ceremony. I was an instructor in the structures lab. After posing for the group graduation photograph in the evening opposite the Engineering Faculty entrance (perhaps the only official event of the ceremony) I went gallivanting with GH Padmasiri and few others to Kandy- posed for the individual graduation photo at Laxman’s studio- had dinner and a couple of beers in one of those clubs facing the lake, played some carom and returned to the engineering faculty late in the night to see how the other batch mates were partying in the massive lecture room opposite the fluids lab.

If memory serves me right it was the band from Penideniya made up with the Burgher boys across the railway line that were on action with the youthful Dr Ranjith Galapaththi also joining them strumming a guitar impressively- all desperately trying to back up the out of tune vocalist on stage who was none other than our beloved Prof Thurairajah with a microphone on hand “singing” Marie Osmond’s popular hit “Paper Roses” and a series of other popular English songs which were in vogue those days. This is the lighter and to me perhaps the most endearing side of Prof Thurairajah. We were simply amazed how he enjoyed this new role as if he was still in his first youth. Not the one with the greatest vocal skills or the voice, Prof Thurairajah in addition to his unwavering dedication to academic excellence of the faculty and the welfare of the students was always willing to share fun with students! What a great humble man!

-Maximus Jayantha Anandappa

To be concluded with Part VII

Sunday, December 18, 2011

Jayantha Anandappa's Memories - Part V


The Exhibition we had in the Final Year to commemorate 25 years of Engineering Education was a welcome diversion. As students we did lot of hard work to boost the image of the Laboratories and the Faculty with creative posters, decorations and write-ups for the Testing Equipment. Prof S Mahalingam- the great man that he is- would have nothing of this for his Machine Lab. His meticulously organised, well maintained Machine Lab was always ready and fit to be exhibited without any fillip! People - mostly students thronged from all over the island to see the exhibition. If my memory serves me right we had the exhibition for a week. The most exciting prospect for us was to man those “stalls” or “Testing Equipment”. This was the best opportunity to meet the public. Explaining the significance of those tests (what we hated to do as Coursework!) enthusiastically to students particularly to those groups of AL Schoolgirls was what we were looking forward to daily during the exhibition. The girls always seemed pretty, always seemed to listen to you attentively and always had a smile- even if what you were explaining to them was the technical significance of “Initial and Final Setting Times of Cement!”- Hardly the subject likely to woo a pretty girl! I never realised it then and went on for one full week. End of each day we would return to our rooms feeling well rewarded for our effort of manning the “stalls” and would discuss before going to bed some happy wide-eyed pretty faces we saw during the day.

Another memorable event in the Final Year was the two cricket matches we played in the Campus main grounds on the basis of “Sinhalese Vs Tamils” with the proper cricket ball (leather ball). These were certainly good times- this type of division only meant unity, harmony, affectionate rivalry and fun! I really cannot remember exactly what led to this cricket match, but its genesis may be traced to CTB (Sivakumaran) taunting Aliya (Ranjith Gunatilleka) and Joker (Jayantha Ameratunge) for sometime that he could find eleven of our batch mates from Jaffna and give a mighty thrashing to those who were from “Maradana Schools”- alluding to Ananda College and St Joseph’s College the beloved alma mater of Aliya and Joker. The match in effect was CTB’s XI Vs Aliya’s XI. With PHSW Kulatilleka, RLAC (Mohan) Siribaddana, Vipula Ratnasara, GH Pathmasiri, Jayanaga Fernando and Vasantha Ratnayake in Aliya’s team they looked the better team, at least on paper. CTB’s team included CTB, Herman Dharmarajah, S Logeswaran, Jayantha Anandappa, N Thirukeswaran, S Jayakumaran, Mohan Kumaraswamy, S Harinesan and few others who might wonder as to how their names could appear in a cricket team. Irony is that CTB’s XI was predominantly from Colombo schools.

In the first match (starting before ten in the morning) Aliya’s team batted first until about mid afternoon and were all out. When the run chase started, it was pandemonium as we lost quick wickets. Even before a new batsman could pad up or insert the box, a wicket would fall. (We shared the minimum number of borrowed cricket equipment including the box, and even tennis shoes). As luck would have it, heavens opened and the match was abandoned. I remember bowling unchanged from the Arts Faculty End for almost 25 overs and Herman (Dharmarajah) toiling equally hard to bowl the same number of overs from the Science Faculty End. This was without any match practice or training! We simply did not have any other bowlers. It surprised me when CTB threw the gauntlet again to Aliya, that to settle the issue once and for all, another match should be played on the following Saturday! I recall approaching CTB later and trying to discourage him on the basis that we did not have bowlers and that Herman and I could not bowl unchanged again like that. CTB with his customary smile assured: “Machang, don’t worry, we have talent. The question is how to unearth this talent. Some of these fellows are simply glued to their books. I know of two very good bowlers, a medium pacer and a spinner. With two new bowlers to share the attack, you and Herman can easily fix these fellows. Let us have some fun next Saturday.” I returned to my room quite relieved. It never occurred to me ask CTB who these two new bowlers were! Boy, weren’t I gullible?

For the next match naturally some of the wiser did not turn up which forced CTB to ask GE Amirthanathan to don his “flannels” for the first and probably only time in his life. I recall- fielding at point Amir (who for a while forgot to smile) dropped an absolute sitter offered by Kulatilleka early in his innings against my bowling. The ball approached Amir at a nice catchable height with almost zero velocity, but Amir reacted retracting as if he was about to be smitten by a snake. Kulatilleka went on to score a century and his opening partner Jayanaga Fernando blocked every delivery to get a half century all with singles! Recently Jayantha Ameratunga (who kept wickets for Aliya’s team on both matches) told me that there was an entry in his diary to say that this match was played on 26 April 1975 and the scores were: Aliya’s XI was 206 for 3 declared and CTB’s XI was 15 for 3 when rain abandoned play once again. CTB’s promised medium pacer and the spinner never turned up, and for the second time Herman and myself bowled unchanged at least for another 25 overs each! Herman and I were limping for weeks with the wear and tear whilst Aliya walked triumphantly with his all conquering smile in the Hall and Faculty corridors whistling a tune or singing a popular song. (I am pretty sure CTB at least rather belatedly will look after his two opening bowlers in the Grand Get Together with a beer or two!)

To be continued with PART VI
-Maximus Jayantha Anandappa

Wednesday, December 14, 2011

Jayantha Anandappa's Memories - Part IV


By the beginning of the third year there were many in Akbar Nell Hall who chose to move out from the “dry zone” to the “wet zone”. I suppose the opportunity to meet a wide range of students from other faculties particularly the girls was the most obvious attraction for the shift. Having not lived on the other side of the Campus, I will have to leave that tale for some one else to relate. But even residing in Akbar Nell Hall, it never seemed to us that we were missing anything; life was always “busy”, always interesting and never short of diversions: the “Wala”, “The Film Soc” and The Arts Theatre (for movie classics), “gym”, cricket grounds and the “Sara Trophy” matches, soccer and rugby grounds, hall socials, Amaradeva and other music concerts, visits to Kandy, dinner outs (in Lyons, Surasa, Bake House and Hara Queen’s), Perahera and going for movies- all these were so easily accessible even from Akbar Hall. (How many of us had not walked back from Kandy to the Campus at midnight after seeing a 9:30 movie cursing the drivers of the Colombo bound CTB express buses - sometimes with plenty of space- that would not take passengers up to Peradeniya?)

With “Perahera” following the “Wala” and with all those other distractions, it was not surprising that many failed or got referred in the Part II Examination. In August with massive crowds pouring in daily for the ten-day-long pageant, whole of Kandy would transform from tranquillity to a festive mood of incredible intensity and proportion. This feverish, festive mood would spread to the Campus and infect us too; overtaking everything else we might have to do in the Campus.

During “Perahera” days we would eat dinner early and make one beeline to Kandy. By then the city would be packed with people. Crowds- having secured a place closest to the road by midday- would be already standing in the street-sides eagerly waiting for the parade. Naturally they would not budge from their “reserved seats”! Making their annual pilgrimage, there would also be thousands of poor rural folks who would come days ahead from far away villages, and reserve their lakeside space by spreading a tarpaulin. Without access to a vantage point, this would promise a close full view of those fire juggling acrobats, the traditional dancers, the “Hewisi” band, the whip crackers, the torchbearers, the flag bearers, the brightly decorated elephants, the “Maligawa Tusker” and all those seemingly countless performers and the officials that made the pageant such a grand event.

Most of us who did not have a viewing advantage would try to merge with the crowd in the street-sides. We would invariably end up standing behind the crowds and would not get the best view. Those rustic poor folks near the lakeside would be amply rewarded for their early arrival and patience. With the purpose of their pilgrimage and probably their only outing for the year being achieved, they would watch the passing Perahera with obvious thrill and delight- with their dull, weary faces brightening up with a smile. The sight of “Perahera” would captivate every one else too. We would try to keep moving through the packed crowds, in a desperate attempt to get a good view. Among us there would be some, who were more daring and adventurous- who would look to slip a pre-prepared “business card” to a pretty hand in the crowd- in response to an “encouraging” smile or to a momentary eye contact. Some would not simply bother about the splendour of decorated elephants and dancers, or “mingling” with the locals, and would head direct to the Bogambara Grounds where the Carnival was held daily in full swing and where there was plenty of music, dancing, food, drinks, fun games, fashions, glamour, entertainment and of course for the hapless among us who believed in permutations and combinations; gambling! What a time and what a festive mood!

By the third year pet or nicknames for the batch mates had been established firmly. Ones that come to mind easily are Joker, CTB, Porter, Gaetaya, Jacka, Nangi, Appu, Sapey, Bura, Aliya /Ali, Choppe, Sira, Yaka, Kota, Kulta, Dabba, Chan, Serjeant, Reuter, Tel Karaththaya, Lapa, Steam Engine, Polonga, Belekkaya, Kakuluwa, Naya (later spring-Naya), Tel Weeraya, Al Wate, Handa Mama, Peththa, Elara, Gal Hetti, Pol Hetti, Ballah, Tommy, Kab-bah, Sudu Wickie, Kalu Wickey etc. Origin of some nicknames is fairly straightforward. Some origins are not known. Nagaratnam Sivakumaran from Mahajana College came to be known as CTB early in the first year for the simple reason that his father worked as a Regional Manager for the Ceylon Transport Board in Jaffna! I would dearly like to know why Sapey is Sapey. I have heard two different contrasting versions. There are also some who had “worked” hard to “earn” their respective nicknames. I am sure NSKN de Silva will want to have the final say in this subject.

It is only now when I try to pen these lines that it dawns on me that all those batch trips were meant to be educational trips! I always thought the sole purpose of these trips was enjoyment, nothing else. Many would have been inducted to the intoxicating liquid for the first time in their life during these batch trips. I recall in the first year batch trip a youthful Dr Vickramabahu Karunaratne competed with the batch songsters and rendered his voice for a “Sanniya” and showed that he had a good voice and creativity in lyrics. In another batch trip a smiling Dr N Rambukwella was always requesting that we sing Victor Ratnayake’s “Bindumathi”! And we thought we knew why. Has the eligible amiable bachelor got enticed by someone from the fairer sex?

Though our batch did not achieve a high number of first classes (the Faculty yardstick to measure brightness!), I think we had plenty of brilliant and analytical minds in our batch that probably were not passionate enough about engineering or thought the course was not stimulating, or had other interests. NU Gunasena, V Dilkumar and Mohan Kumaraswamy are some names that come to mind easily. You can add many more to this list. Many were multi talented. Srineil Jayawardena and Dennis Ferreira were musically talented. Jayakantha de Mel, HK Karunasena, GH Pathmasiri and Pushpa Kaluarachchi formed our batch drama group. NS (Com) Sivakumaran and WHDM (Chan) Abeysekara were the batch artists. Homer-Vanniasingam was another- an avid reader of Philosophy and J Krishnamurthy- he was always searching for something new, something different, and something always outside the syllabus of the Faculty curriculum! No wonder he thought it was fit that he spent some time studying electrical and mechanical engineering before ending up completing his degree in civil engineering- surely this must be some sort of a faculty record, I suppose? Like Udaya, Homer always liked to challenge the status quo. A debate between Homer and Udaya would have been enlightening, but I would always have both of them in the same team. I can assure that both Dennis and Homer got through the first year examination without touching a book (sorry a piece of paper!). Sarath Rajakaruna surprised everyone by getting through the Part II examination hardly attending the lectures! LSD Fernando was an amateur magician and would practise his hobby for hours in front of the mirror when his roommate was away. He would suddenly take a ping-pong ball from his pocket, nestle it between two fingers, and with one magical move would convert this single ball into two balls to our utter amazement. Immediately he would reveal to us how he did the trick. He would then go on to create three balls from that same single pin-pong ball! Amazing! In the final year LSD gave an impressive magic show on stage on Dean’s Day. Colin Silva on the other hand was saying for four years that his ambition was to give up engineering and to go as a seaman in a ship to see the wide world!

S Vijayakumar was another bright one who was artistically gifted. One Saturday morning when I dropped into see his roommate GE Amirthanathan – Amir- (with whom several of us had close contacts owing to daily prayer meetings we had at that time) I had the good luck to stimulate Vijayakumar’s artistic instincts. He asked me to sit in his room and started pencilling my portrait. This portrait found its way to the Notice Board at the entrance to the Faculty Canteen, and was on display for sometime. What influenced Vijayakumar to pick me as his subject of study, I am not sure, but many admired the artistic quality of the portrait (clarification: not the subject of the portrait, but its creator!). I am sure it is this portrait that prompted Homer- Vanniasingam to try out whether he had latent artistic talents! Unlike Vijayakumar, Homer would not commit a mistake in the selection of his subject for the portrait. Instead, Homer drew a self-portrait of himself looking at a mirror for hours (must have been a testing time!). He showed me his piece of work. I thought it was quite good. Well, it looked like Homer! (But did I hear someone muttering, must have been more like the Greek poet!)

The farewell for Prof Bartholomeusz and the Plane Crash at Maskeliya are some special memories from the third year. Almost the entire batch and the Campus made that thrilling, adventurous voyage in search of the Crash Site. Most of us saw the “crash site”, but only a handful brought “souvenirs”- some one from a junior batch brought with him a Swedish Passport of an Air Hostess. For weeks, the journey to the crash site was the main talking point.

It was also when we were in the third year that Mr HHJ Keerthisena returned to the island after an academic stint in the West and joined the Faculty as a Lecturer. With stomping shoes and somewhat flashy clothes, his outlook did not initially look different to that of his contemporaries when retuning from overseas, we thought. But when the likeable, simple, down to earth HHJK soon started riding to the Faculty in his brand new Chopper bicycle all with smiles, still dressed handsomely, we were not sure whether this was simplicity or whether he was really trying to show off! His state of the art bike was a revelation and a novelty to us at a time imports were banned or restricted, and the only bicycles we knew were those old ramshackle brakeless relics that a few of us had across the river in Hilda Obeysekara Hall. It is not surprising if some of us thought HHJK was showing off!

To be continued with PART V

-Maximus Jayantha Anandappa